Στον δρόμο της Οικολογίας ή της Κεντροαριστεράς;

Στον δρόμο της Οικολογίας ή της Κεντροαριστεράς;

Συμβολή στον προσυνεδριακό διάλογο

Μιχάλης Τρεμόπουλος, 9.7.2024

Η πρωτιά σε έδρες του Νέου Λαϊκού Μετώπου (NFP) στη Γαλλία, το οποίο υποχρεώθηκαν να συγκροτήσουν σε τρεις ημέρες οι ηγεσίες των Ανυπότακτων, των Σοσιαλιστών, των Πράσινων και των Κομμουνιστών για να αποτρέψουν την επικράτηση της ακροδεξιάς δημιουργεί πρόσθετο προβληματισμό για την ανασύνθεση της κεντροαριστεράς και στην Ελλάδα. Σημειώνουμε ότι η Λε Πεν διπλασίασε τις έδρες της ενώ η συμμαχία του Μακρόν έχασε 76 έδρες και το Μέτωπο δεν έχει την πλειοψηφία να σχηματίσει κυβέρνηση. Παρόλα αυτά, υπήρξε μια ανακούφιση σε όλη τη δημοκρατική Ευρώπη, ακόμη και αν δεν είναι σίγουρη μια θετική κυβερνητική έκβαση.

Προκύπτει λοιπόν ένας προβληματισμός, που οφείλουμε να απαντήσουμε:

 

1. Πρέπει και μπορεί να γίνει μια αντίστοιχη κεντροαριστερή συμμαχία στην Ελλάδα, πότε και κατά πόσον αφορά τον Πράσινο χώρο το ζήτημα αυτό;

Μετά τις ευρωεκλογές όλα τα κόμματα έκαναν απολογισμούς και προσπαθούν να κάνουν εκείνες τις αλλαγές σε πρόσωπα και πολιτικές, που θα τα επιτρέψουν να αναβαθμίσουν τη λειτουργία τους, την απήχησή τους στην κοινωνία ή/και την αξίωσή τους να κυβερνήσουν. Εκτιμούν ότι έχουν μπροστά τους τρία χρόνια μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές, αφού η θητεία της Προέδρου της Δημοκρατίας λήγει τον Ιανουάριο του 2025 αλλά με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2019 αρκούν πλέον 151 ψήφοι ενώ η ΝΔ έχει 158. Υπάρχει πίεση εντός της ΝΔ για κεντροδεξιό πρόεδρο, υπάρχει το δέλεαρ ότι εκλογές πριν συμπληρωθεί 1,5 χρόνος από τις εκλογές, οι πρόωρες θα γίνουν με λίστα  αλλά είναι πιο πιθανό ότι ο Μητσοτάκης θα αποφύγει την προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Αν τις κέρδιζε ξανά, θα είχε τη δυνατότητα να είναι πρωθυπουργός τον Ιούλιο του 2027, όταν η Ελλάδα θα αναλάβει την προεδρία της ΕΕ. Πάντως, όλα τα κόμματα βρίσκονται σε κατάσταση προβληματισμού, συγκρούσεων και αλλαγών, και θα επιθυμούσαν να ανασυνταχθούν όσο μπορούν πιο σύντομα.

Επομένως, σωστά αποφασίσαμε να γίνει τακτικό συνέδριο των «Πράσινων-Οικολογία» τον Νοέμβριο και με διάθεση για ευρύτερη συσπείρωση γύρω από το μοναδικό εγχείρημα που συνέθεσε δυνάμεις, αντί να τις διαιρεί, όπως συνηθίζεται στον Πράσινο χώρο. Το πνεύμα πρόθυμο αλλά η σαρξ; Έχουμε αυτή τη δυνατότητα, οργανωτικά και πολιτικά, υποκειμενικά και αντικειμενικά;

Οι «Πράσινοι» ήδη ως νέα ενωτική πρωτοβουλία από τον Δεκέμβριο του 2019 είχαν προσκαλέσει και τους Οικολόγους Πράσινους να συμμετέχουν στον διάλογο για ένα νέο ξεκίνημα. Οι «Πράσινοι» καθυστέρησαν το συνέδριό τους ώστε να γίνει απεξάρτηση των ΟΠ από τον ΣΥΡΙΖΑ, αυτό όμως δεν έγινε και τελικά το έκαναν διαδικτυακά εν μέσω πανδημίας. Οι συνθήκες δεν επέτρεψαν την ανάπτυξή τους και τελικά σύρθηκαν σε μια συμμαχία («Πράσινο και Μωβ»), που παρά τη μεγάλη επένδυση σε ενέργεια και χρόνο, είχε πενιχρά ποσοστά στις εθνικές εκλογές του 2023.

Στον τότε απολογισμό, θα πρέπει να προσθέσουμε και το ότι το πανευρωπαϊκό «πράσινο κύμα» σε αρκετές χώρες είχε εκπνεύσει. Οι Πράσινοι, που συμμετείχαν σε οκτώ ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, στις περισσότερες δεν μπόρεσαν να δικαιολογήσουν με σημαντικές επιτυχίες την παρουσία τους σε αυτές, αλλά και οι προτεραιότητες των πολιτών άλλαξαν μετά την υγειονομική/ κοινωνική κρίση της πανδημίας. Ως τις ευρωεκλογές του 2024 η ευρωπαϊκή ακροδεξιά και σημαντικό τμήμα της δεξιάς πέτυχαν να στρέψουν τους πολίτες εναντίον των αναγκαίων αλλαγών και να θεωρήσουν ότι οι επιπτώσεις στην τσέπη τους οφείλονται στα πράσινα μέτρα και όχι σε συστημικά/διαρθρωτικά προβλήματα, στην κερδοσκοπία κυρίως των ενεργειακών κολοσσών ή στη μη στήριξη των ομάδων που πλήττονται από τις κρίσεις. Ακόμη και την αντίδραση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πέτυχαν να την ταυτίσουν με φιλοπόλεμες πολιτικές των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και όχι με αποτυχία της ΕΕ να εξασφαλίσει έγκαιρα ένα κοινό σύστημα ασφάλειας με τη Ρωσία.

Παρόλο που πανευρωπαϊκά και για τους Πράσινους το να συγκυβερνούν σημαίνει συχνά απώλεια ψήφων, στην Ελλάδα είχαμε και ένα πρόσθετο φαινόμενο αποδιάρθρωσης των ΟΠ κατά την περίοδο της κυβερνητικής εμπλοκής τους. Από τη συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν βγήκε ωφελημένη η Πολιτική Οικολογία. Στελέχη και ψηφοφόροι χάθηκαν και προς τον ισχυρό της συνεργασίας και προς την αποστασιοποίηση από την κεντρική πολιτική. Ακόμη και μετά την εισβολή Κασσελάκη, επέλεξαν τη Νέα Αριστερά ή την αποχή και όχι τον πράσινο χώρο και τον «Κόσμο».

Θέλουμε όμως να αλλάξουμε τον κόσμο εδώ και τώρα και να δούμε να εφαρμόζονται οι προτάσεις μας και όχι να κάνουμε πολιτική πατώντας πάνω στα προβλήματα, υποστηρίζοντας ότι είμαστε οι τελευταίοι συνεπείς της Πολιτικής Οικολογίας ή ότι έχουμε μαγικές λύσεις. Και γι’ αυτό επί της αρχής είμαστε θετικοί στις συνεργασίες αλλά όχι με όρους που μας αποδιαρθρώνουν ή/και μας ενσωματώνουν σε άλλα πολιτικά σχέδια.

Μας ενδιαφέρει λοιπόν γενικά η συσπείρωση του προοδευτικού χώρου γύρω από ένα εναλλακτικό πρόγραμμα αλλά ούτε μπορούμε να καθορίσουμε εμείς τις εξελίξεις, ούτε μπορούμε να έχουμε αυταπάτες ότι θα επιβάλλουμε κρίσιμες αλλαγές στα προγράμματά τους, ούτε μπορούμε να εξασφαλίσουμε με μαγικό τρόπο αξιοπιστία σε συνομιλητές που έχουν δοκιμαστεί στο παρελθόν και απέτυχαν, ούτε να αλλάξουμε γρήγορα την κοινωνική συνείδηση για να γίνουν πλειοψηφικές οι ιδέες μας. Η κυρίαρχη πολιτική άλλωστε είναι κυρίως διαχείριση και εκπροσώπηση συμφερόντων και οι οραματικές προτάσεις και οι καλές προθέσεις δεν αρκούν για να συγκροτήσεις μέτωπα και να τα διαχειριστείς ως εξουσία.

Όταν πας σε μια συνεργασία, πρέπει να έχεις εξασφαλίσει πιο πριν και ισχυρή πολιτική και κοινωνική παρουσία, οργανωτική δεινότητα και ιδεολογική κυριαρχία τουλάχιστον στα βασικά πράσινα ζητήματα και στελέχη που θα τα υπηρετήσουν.

 

2. Για ποιο λόγο, σε ποιο επίπεδο και με ποια χαρακτηριστικά εμπιστεύονται οι πολίτες ένα Πράσινο κόμμα;

Ως Πράσινος χώρος έχουμε εκλέξει αυτόνομα ευρωβουλευτή και δεκάδες αυτοδιοικητικούς. Υπάρχει και κυβερνητική εμπειρία αλλά πολύ πιο σημαντικό στοιχείο είναι η πολύχρονη συμμετοχή στελεχών μας μας στο οικολογικό και εναλλακτικό κίνημα. Έχουμε να επιδείξουμε σημαντικές περιβαλλοντικές και δικαστικές νίκες, είναι αρκετοί οι πολίτες που το εκτιμούν εμάς και τους αγώνες μας αλλά δεν μας εμπιστεύονται στην κεντρική πολιτική.

Έτσι, αποτελεί ιδιαίτερη επιτυχία το ότι τα -λίγα έστω- πράσινα ψηφοδέλτια και οι Πράσινοι υποψήφιοι σε συμμαχικά σχήματα στις αυτοδιοικητικές εκλογές του περασμένου Οκτωβρίου πήγαν καλά -ακόμη και αν δεν εξέλεξαν- μόλις 4 μήνες μετά το 0,3% των εθνικών και παρά την οικονομική ένδεια. Η έρευνα αναφοράς της Kapa Research για το ίδρυμα H. Bell επιβεβαιώνει τη διεθνή εικόνα για την προτίμηση των πολιτών σε Πράσινο κόμμα πρώτα στις Δημοτικές εκλογές, μετά στις ευρωεκλογές και τέλος στις εθνικές:

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και τα αποτελέσματα της έρευνας για τα επίπεδα διοίκησης που εκτιμούν οι πολίτες πως είναι εφαρμόσιμη η πράσινη πρόταση: το 60% επιλέγει την Αυτοδιοίκηση και μόνον το 21% την κυβέρνηση.

Σημαντικά είναι και τα βασικά συμπεράσματα της ποιοτικής έρευνας της Kapa Research:

«Σε ένα άκαμπτο πολιτικό σύστημα όπως το ελληνικό, όπου ο δικομματισμός έχει βαθιές ρίζες, η εναλλαγή των δύο κομμάτων εξουσίας στη διακυβέρνηση της χώρας γινόταν επί δεκαετίες με όρους περιοδικότητας / κανονικότητας και η τρίτη θέση ήταν πάντοτε κατειλημμένη, δεν υπήρξε ποτέ περιθώριο ανάπτυξης ενός νέου μαζικού κόμματος. Κατά συνέπεια, το ποσοστό που επιφύλασσε το εκλογικό σώμα σε νέους πολιτικούς σχηματισμούς δύσκολα ξεπερνούσε το κατώφλι του 3% για την είσοδο στη Βουλή. Υπό αυτό το πρίσμα, κανένα πράσινο/ οικολογικό κόμμα δεν κατάφερε να δημιουργήσει έναν διακριτό χώρο στο ελληνικό πολιτικό φάσμα με οριοθετημένη ιδεολογία, αξιόλογα πρόσωπα και δυνατά σύμβολα. Δεν κατάφερε, με άλλα λόγια, να δημιουργήσει ιστορικό παράδειγμα.

Η ψήφος σε οικολογικό/ πράσινο κόμμα είχε σχεδόν πάντα αρνητικό πρόσημο, μια ψήφος διαμαρτυρίας ή αναγκαιότητας για την αποφυγή της αποχής από τις εκλογές.

Υπάρχει περιθώριο μεταβολής της «μοίρας» των οικολογικών/ πράσινων κομμάτων στην Ελλάδα; Η απάντηση είναι πως υπάρχει – όχι, ασφαλώς, περιμένοντας την επιδείνωση της κλιματικής κρίσης που στα μάτια όλων βαίνει διαρκώς επιδεινούμενη – αλλά με τις εξής προϋποθέσεις:

Α. Το «άπλωμα» της πράσινης ιδεολογίας/ πρότασης σε όλους τους τομείς της διακυβέρνησης της χώρας, αρχής γενομένης από την οικονομία, με την υιοθέτηση μορφών πράσινης οικονομίας όπως η κυκλική, τη μετατροπή του παραγωγικού μοντέλου σε βιώσιμο κλπ ώστε να δοθεί λύση στο αδιέξοδο.

Αυτό πρακτικά μεταφράζεται στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού σχεδίου για τη χώρα με εγκατάλειψη του «μονο-θεματικού» οικολογικού χαρακτήρα και διατύπωση προτάσεων που απευθύνονται σε πολλές, διαφορετικές και συχνά ανταγωνιστικές ομάδες της ελληνικής κοινωνίας. Χρησιμοποιώντας τα λόγια ενός μέλους της ομάδας των 45+ ετών: η ιδανική καμπάνια για ένα τέτοιο κόμμα θα ήταν να δείξει ότι είναι και άλλα πράγματα εκτός από οικολογικό.

Β. Την πολιτική εκπροσώπηση της νέας γενιάς που δεν έχει παραδοσιακούς δεσμούς ούτε και έντονες παραστάσεις από το δικομματικό πολιτικό σύστημα και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την άσκηση εξουσίας. Οι νέοι άνθρωποι είναι πιο ευαισθητοποιημένοι στα ζητήματα του περιβάλλοντος, έχουν μια διεθνική αντίληψη της πραγματικότητας, γεγονός που ευνοεί την κατανόηση ενός τέτοιου παγκοσμίου ζητήματος, και εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες, οι οποίες εξ ορισμού είναι φιλικές προς το περιβάλλον.

Γ. Την υιοθέτηση ενός νέου αρχηγικού προτύπου που θα βασίζεται στη γνώση, στην προηγούμενη ατομική πραγμάτωση και όχι στο πολιτικό τζάκι, στην ισότητα των φύλων και στη συμμετοχική διακυβέρνηση».

 

3. Η σχέση μας με τον «Κόσμο»

Είναι σαφές ότι τα παραπάνω συμπεράσματα θα έπρεπε να παρθούν υπόψη και από τον «Κόσμο», την ηγεσία του και το επαγγελματικό επιτελείο του.

Ο δικομματισμός δεν υπάρχει πλέον και εμφανίζεται μια μεγάλη κοινωνική κινητικότητα, που έπρεπε να αξιοποιηθεί. Παρόμοια φαινόμενα εμφανίζονται και σε άλλες χώρες (πχ Βουλγαρία, Ολλανδία), νέα Πράσινα κόμματα εκτινάσσονται σε υψηλά ποσοστά ενώ Πράσινοι δήμαρχοι εκλέγονται σε μεγάλες πρωτεύουσες, όπως η Βουδαπέστη ή το Ζάγκρεμπ. Γιατί όχι και στην Ελλάδα;

Ο «Κόσμος» απέτυχε να αποδείξει ότι η πράσινη πολιτική δεν είναι περιβαλλοντισμός αλλά η πιο σύγχρονη πολιτική για κοινωνική δικαιοσύνη και δεν περιορίζεται σε τεχνολογικές μόνο αλλαγές ή αφορά μόνο τους έχοντες και κατέχοντες. Αυτό είναι το νόημα της πρότασης της έρευνας του H. Bell για «εγκατάλειψη του «μονο-θεματικού» οικολογικού χαρακτήρα και διατύπωση προτάσεων που απευθύνονται σε πολλές, διαφορετικές και συχνά ανταγωνιστικές ομάδες της ελληνικής κοινωνίας». Όμως, ακόμη και η προβολή της θετικής ευρωκοινοβουλευτικής θητείας του Π. Κόκκαλη στην ομάδα της Αριστεράς, με υποστήριξη θεμάτων κοινωνίας, δημοκρατίας, ειρήνης, εστίασε μόνο στο κλίμα και το περιβάλλον. Αυτό δεν απέδωσε σε ψήφους και σε συνδυασμό με τη μη συλλογική μορφή ηγεσίας, τη μη αποτύπωση σε αυτήν της ισότητας των φύλων κ.α., δεν έκανε τη διαφορά στο κοινό που παρακολουθεί τον πράσινο χώρο ούτε προσέλκυσε νέους.

Το ΠΣ μας δεν συμφώνησε με το προφίλ που επιλέχτηκε, χωρίς να παρθεί υπόψη η έγκαιρη επισήμανση των χαρακτηριστικών της καμπάνιας και χωρίς να δοθεί η δυνατότητα να συνδιαμορφώσουν έστω και στο παραμικρό οι «Πράσινοι-Οικολογία» την επικοινωνιακή πολιτική του «Κόσμου». Έτσι, η μη αξιοποίηση της μεγάλης συνεισφοράς μας στη μείωση των εκλογικών σχημάτων που θα διεκδικούσαν την πράσινη ψήφο, η ενεργή ή δια της ανοχής στήριξη εκ μέρους μας όλων των επιλογών του «Κόσμου», ακόμη και όταν η Γραμματεία του απέρριψε την ισότιμη παρουσία των Πράσινων στον τίτλο του, κάτι που θα ενίσχυε το πράσινο προφίλ του σχήματος, η συστηματική αποφυγή αναφοράς στην ιστορία, τα πρόσωπα και τη συνεισφορά του οικολογικού χώρου, είχαν προδιαγράψει το ισχνό αποτέλεσμα.

Η ηγεσία του «Κόσμου» έπρεπε να κάνει αυτοκριτική και να βγάλει τα σωστά συμπεράσματα, και να μην ενοχλείται από την κριτική των «Πράσινων-Οικολογία» στο απολογιστικό κείμενο του ΠΣ μας, που είναι ταυτόχρονα αυστηρό και ως προς τις δικές μας αδυναμίες. Αυτό μεταφέραν αυτοί που συμμετείχαν στη μετεκλογική συνάντηση των ηγεσιών των δύο κομμάτων και είμαστε σε αναμονή ολοκληρωμένης γραπτής ενημέρωσης για το τι είπαν οι εκπρόσωποι της κάθε πλευράς.

Σαφώς η ΠΓ είναι αρμόδια για τις επαφές με άλλα κόμματα. Είναι ενδιαφέρον να γνωρίζουμε, όμως, αν στον «Κόσμο» θεωρούν ως θετικό το 1,08%, παρότι ο ΠΚ μιλούσε για 7-8% και δύο ευρωβουλευτές. Επιπλέον, πώς αποτιμούν το προσωποπαγές προφίλ του «Κόσμου», τη μη ισότιμη συνεργασία, τη μη παρουσία του «Πράσινου» στον τίτλο του ψηφοδελτίου κ.α.; Τι είδους σχέση θα ήθελαν μαζί μας μετά το χαμηλό αποτέλεσμα; Πώς αντιμετωπίζουν τη θέση του ΠΚ για συμμετοχή στα Κεντροαριστερά σενάρια;

Στην πρώτη μετεκλογική ανακοίνωσή τους (10.6.2024) είπαν αμετροεπώς πως ήρθαν για «να δημιουργήσουμε ένα καινούργιο πράσινο κόμμα με ρίζες στα οικολογικά κινήματα και στα κινήματα των πολιτών», ότι «είμαστε εδώ για να συνδράμουμε με όλες μας τις δυνάμεις όποιο μέλος του νέου Ευρωκοινοβουλίου θα υποστηρίξει τις θέσεις που αφορούν την υλοποίηση της πράσινης και δίκαιης μετάβασης» και ότι «ο ΚΟΣΜΟΣ ρίζωσε», αφού «γεννήθηκε ένα νέο κοινό, ένα νέο αφήγημα και μία νέα δομή».

Μετά την αποτυχία της πολυσυλλεκτικής λογικής μηνών, την οικειοποίηση της Πράσινης πολιτικής ταυτότητας χωρίς να δίνουν ρόλο στα οργανωμένα στελέχη της πολιτικής οικολογίας, βλέπουμε να γίνεται αναφορά στα «κινήματα», όχι για να ζυμωθούν μαζί τους οι του «Κόσμου» αλλά για να τα εκπροσωπήσουν πολιτικά και εν τη απουσία τους. Η «νέα δομή», βεβαίως, δεν είναι το συμμετοχικό και από τα κάτω κόμμα, που επιδιώκει μέσω των εκλογών μερίδιο στο πολιτικό σύστημα αλλά ένα προσωποπαγές κόμμα με επαγγελματίες του management και της επικοινωνίας, που όμως δεν κατάφεραν ούτε το ποσοστό που συγκέντρωναν αθροιστικά τα πράσινα σχήματα ακόμα και στην εποχή της κρίσης (2014-2019), και πολύ μακριά από την εποχή των επιτυχιών (3,5-2,93%). Ποιο είναι λοιπόν το «νέο» στο κοινό, το αφήγημα και τη δομή;

Παρόλα αυτά, μαθαίνουμε ότι η Πολιτική Γραμματεία των «Πράσινων-Οικολογία» «αποφάσισε να αποσύρει από το διαδίκτυο το ΔΤ που εξέδωσε για την απόφαση του Πολιτικού Συμβουλίου για την εκτίμηση των εκλογών καθώς διαπίστωσε ότι είναι πολύ αιχμηρό ως προς τον ΚΟΣΜΟΣ και το πρόσωπο του Πέτρου Κόκκαλη» (25.6.2024). Επιπλέον, επειθυμεί (2.7.2024) να κάνει «βελτιώσεις στο κείμενο της απόφασης του ΠΣ της 19ης Ιουνίου 2024 και δια περιφοράς να λάβει νέα έγκριση»!

Είναι μήπως το ζήτημα της ανασυγκρότησης, της διεύρυνσης και της προοπτικής της Πολιτικής Οικολογίας στη χώρα μας θέμα φραστικών αλλαγών ή ευγένειας; Και επειδή αυτό δεν το πιστεύει κανείς, θα πρέπει να δούμε την ουσία των χειρισμών, των στοχεύσεων και των προσδοκιών όλων:

• Επί της διαδικασίας, η Γραμματεία δεν μπορεί να αλλάζει αποφάσεις του ΠΣ, ακόμη και αν δεν είναι άψογες ή δεν συμφωνούν όλοι. Γλωσσική επιμέλεια στο site γίνεται αλλά όχι αλλαγή εκτιμήσεων σε κείμενο που είχε μείνει για διαβούλευση επί μέρες. Δεν επιτρέπεται ούτε η δια περιφοράς και χωρίς διάλογο έγκριση των αλλαγών. Επιπλέον, το να αλλάζει «επί το ορθόν» ένα ΔΤ που έχει φύγει στα ΜΜΕ πριν από 20 ημέρες, δεν είναι καθόλου τιμητικό για ένα κόμμα. Μπορεί να βγει ένα άλλο ΔΤ, που να αξιοποιεί τις νεότερες επεξεργασίες και να δίνει έμφαση σε κάτι θετικό, όπως το συνέδριο του Νοεμβρίου και η πρόσκληση για συμμετοχή νέων και ανένταχτων. Νέο στοιχείο είναι και ο ορισμός της ακριβούς ημερομηνίας του συνεδρίου.
• Ενόψει του συνεδρίου θα πρέπει -εκτός από την εκλογή των οργάνων- να γίνει ένας ειλικρινής διάλογος, ώστε να υιοθετηθεί από τους «Πράσινους-Οικολογία» μια ξεκάθαρη στρατηγική και τακτική για την ανάπτυξη του κόμματος και την πολιτική συμμαχιών. Η γενικόλογη εκτίμηση στο απολογιστικό κείμενο του ΠΣ ότι «Σήμερα ίσως περισσότερο από ποτέ είναι αδήριτη η ανάγκη συγκρότησης ενός μεγάλου ενιαίου πράσινου χώρου», θα πρέπει να αναλυθεί. Μια καλή αρχή για την πράσινη συσπείρωση έγινε με την ενοποίηση των κομμάτων «Πράσινοι» και «Οικολογία» τον Φλεβάρη ενώ και στην προεκλογική συνεργασία με τον «Κόσμο» επίσης δείξαμε την ίδια συνεργατική διάθεση. Και βέβαια, σταθερό σημείο των κομματικών μας αποφάσεων, που αποτελεί για πολλά μέλη μας και αδιαπραγμάτευτο όρο σε οποιαδήποτε συζήτηση για συνεργασία, είναι η ισότιμη πολιτική σχέση. Πριν από αυτό, όμως, θα πρέπει να καταλήξουμε για τη σχέση μας με την Κεντροαριστερά.

 

4. Οι διεργασίες στην Κεντροαριστερά

Εδώ και καιρό συζητιέται και φαίνεται να δρομολογείται μια ανασύνθεση της κεντροαριστεράς, για τη δημιουργία ενός σχήματος εξουσίας ως εναλλακτική λύση στη ΝΔ. Αυτό το επιθυμούν πολλοί πολίτες και θα αυξάνονται όσο φθείρεται η κυβέρνηση. Αλλά και οι κυρίαρχες οικονομικές ελίτ ευνοούν τη δημιουργία μιας τέτοιας ισχυρής πολιτικής δύναμης, ώστε να λειτουργεί ως ρεζέρβα του συστήματος. Με το πρόσφατο 15% του ΣΥΡΙΖΑ και το 13% του ΠΑΣΟΚ ούτε η κυβέρνηση της ΝΔ νιώθει να απειλείται -παρόλο το 28% της- ούτε τα συμφέροντα των ισχυρών κέντρων μπορούν να επιβληθούν με άνεση.

Μπορούν να αποτελέσουν οι «Πράσινοι-Οικολογία» ή ο «Κόσμος» συστατικό μέρος της συζήτησης για την Κεντροαριστερά;

Ο Π. Κόκκαλης προεκλογικά υποστήριξε (29.5.2024) ότι: «Απαραίτητη προϋπόθεση για την αλλαγή του συσχετισμού είναι η σύμπραξη και η ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς» και ότι «ο Κόσμος μπορεί να γίνει ο καταλύτης των εξελίξεων στην Κεντροαριστερά την επόμενη μέρα».

Στο DNews, που υποστήριξε δυναμικά τον Π. Κόκκαλη, προτάθηκε προεκλογικά το σενάριο της σύμπλευσης ΠΑΣΟΚ, Κόσμου, Νέας Αριστεράς και στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ:

«Πρέπει λοιπόν το ΠΑΣΟΚ να ξανασυζητήσει μετά από πάρα πολλά χρόνια ιδεολογικά. Να σμίξει με τα συνδικάτα, τον κόσμο της εργασίας. Δεν γίνεται σοσιαλδημοκρατία χωρίς αυτούς τους πυλώνες. Να αποκτήσει σχέση με τους ανθρώπους της διανόησης, της ακαδημαϊκής κοινότητας, των τεχνών, της πρωτοπορίας. Να έρθει σε επαφή με τα νέα ρεύματα, ιδίως αυτά της οικολογίας. Και εδώ μπορεί και πρέπει να συνομιλήσει με τον Κόσμο του κ. Κόκκαλη.

Ταυτόχρονα να προχωρά η ώσμωση με την Νέα Αριστερά και να έχει το ένα βλέμμα στραμμένο στον ΣΥΡΙΖΑ και τι στάση που θα κρατήσουν μια σειρά από στελέχη του.

Χρόνος για ουσιαστικές πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες υπάρχει. Αντιθέτως δεν υπάρχει καθόλου χρόνος για καθυστερήσεις και μετατόπιση των αποφάσεων στο απώτερο μέλλον».

Ο Συντονιστής Πολιτικού Σχεδιασμού του «Κόσμου», Ξ. Κοντιάδης, στην «Έκκληση για την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου», μαζί με τους καθηγητές Λιάκο, Μαραντζίδη και Σωτηρέλη, έγινε πιο σαφής με την «έκκληση σε όλα τα κόμματα και τις δυνάμεις που μπορούν και πρέπει να συγκροτήσουν αυτόν τον νέο προοδευτικό πόλο, να υπερβούν την εσωστρέφεια και την απογοήτευση και να συνειδητοποιήσουν την αναγκαιότητα κοινής καθόδου στις επόμενες βουλευτικές εκλογές», με «κοινό πρόγραμμα και κοινό υποψήφιο πρωθυπουργό».

Πού θα κάτσει η μπίλια; Με δεδομένο το χαμηλό αποτέλεσμα του «Κόσμου», δεν μπορεί να γίνει ο «καταλύτης των εξελίξεων» ούτε στον Πράσινο χώρο ούτε και στην Κεντροαριστερά. Η προσωπικότητα του Π. Κόκκαλη, βεβαίως, μπορεί να του προσφέρει μια θέση στο πάνελ των διεργασιών της Κεντροαριστεράς. Και σαφώς μπορεί και να συνεισφέρει περισσότερο από άλλους στα ζητήματα της κλιματικής κρίσης και της πράσινης μετάβασης. Είναι όμως ρεαλιστικό να περιμένει κανείς ότι θα γίνουν αυτά κεντρικά ζητήματα του «κοινού προγράμματος»; Ή υπάρχει η αυταπάτη ότι το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ θα δεχτούν έστω την αδύνατη «Πράσινη συμφωνία» του «Κόσμου» και θα παραμερίσουν τα δικά τους προγράμματα, όπως ανεχτήκαμε εμείς να γίνει, παρά τη συμφωνία;

Πρόωρη είναι και η δημόσια θέση του Γιώργου Δημαρά για «Ενιαία πολιτική έκφραση των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς και της Οικολογίας», όπου προτείνει τη συγκρότηση μιας Επιτροπής Πρωτοβουλίας «από προσωπικότητες εγνωσμένου κύρους που θα διαβουλευτούν με τα υπάρχοντα κόμματα για τη δημιουργία ενός ενωτικού συνεδρίου» και η οποία θα «πρέπει να επεξεργαστεί ένα κοινό πρόγραμμα» και να «μελετήσει το σχέδιο καταστατικού του ενιαίου κόμματος».

Είναι φανερό ότι δεν έχουμε βγάλει όλοι τα ίδια συμπεράσματα από τη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ-ΟΠ. Αλλά θα πρέπει να συμφωνήσουμε τουλάχιστον στο ότι, αν δεν υπάρξει μια ανασυγκρότηση του Πράσινου χώρου με ευρεία απεύθυνση για συμμετοχή και επανεργοποίηση παλιών στελεχών της πολιτικής οικολογίας αλλά και με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες και τις κατακτήσεις του χώρου, καμιά συσπείρωση ή ουσιαστική μετακίνηση των γνωστών και πολύπειρων στις προσωπικές στρατηγικές στελεχών των κομμάτων της Κεντροαριστεράς δεν θα υπάρξει.

Και αυτά λύνονται με ευρύ και ειλικρινή πολιτικό διάλογο και όσμωση και όχι μόνο με ερωτηματολόγια ή συναντήσεις κορυφής.

 

5. Προτάσεις

Επειδή πιστεύουμε ακράδαντα ότι η οικολογία είναι ένας τρόπος ζωής και πολιτικής που επιδιώκει την υγεία της φύσης και των ανθρώπων αλλά και μια ήπια και αλληλέγγυα προσέγγιση των κοινωνικών σχέσεων, που σέβεται τα δικαιώματα, που αναζητά έναν κόσμο δικαιοσύνης και ευημερίας όλων, που σκέφτεται πλανητικά και δρα τοπικά, έχουμε καθήκον να επιδιώξουμε ένα νέο ξεκίνημα.

Γι’ αυτό, ενόψει του συνεδρίου, θα πρέπει:

• Να συσταθεί άμεσα η Οργανωτική Επιτροπή του συνεδρίου και να αναπτυχθεί οργανωμένα ο προσυνεδριακός διάλογος.
• Να στηρίξουμε και να συμμετέχουμε σε κάθε κινηματική υπεράσπιση των κοινών αγαθών και της ίδιας της ζωής μας, αφήνοντας πίσω τις εκλογικίστικες και προσωπικές στρατηγικές.
• Να αναδείξουμε ως αναντικατάστατο τον ρόλο της πολιτικής οικολογίας και απαραίτητη την παρουσία της στην πολιτική σκηνή.
• Να ξεπεράσουμε τις οργανωτικές αδυναμίες με ανανέωση/διεύρυνση του στελεχιακού δυναμικού και συγκέντρωση οικονομικών πόρων.
• Να επεξεργαστούμε επίκαιρες προγραμματικές θέσεις, με ανοιχτή λειτουργία των θεματικών ομάδων και έμφαση στην εφαρμογή μιας πολιτικής δημοκρατίας, αλληλεγγύης και αναδιανομής, με άμεσες, βαθιές πράσινες αλλαγές του μοντέλου.
• Να προσκαλέσουμε για συμμετοχή και συνδιαμόρφωση όλους/ες όσους/ες έχουν αποδείξει την προσήλωσή τους στις οικολογικές αξίες και τις πράσινες θέσεις.
• Να ανασυγκροτήσουμε το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών και να στηρίξουμε τους εκλεγμένους σε θέσεις ευθύνης.
• Να παρακολουθήσουμε τις διεργασίες στον προοδευτικό χώρο και να συμμετέχουμε σε συγκεκριμένες κοινωνικές πρωτοβουλίες.
• Να ανανεώσουμε την αίτησή μας για να γίνουμε μέλος στο Ευρωπαϊκό Πράσινο Κόμμα σε συνεργασία με πράσινα κόμματα που θα στηρίξουν την ένταξή μας ως μέλος στο ΕΠΚ.
• Να οργανώσουμε μια ομάδα που θα προωθήσει θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος στο ευρωκοινοβούλιο.